Przesilenie zimowe

Astronomiczna zima zaczyna się w dniu przesilenia zimowego, jednak dla meteorologów nadejście zimy ma miejsce już kilka tygodni wcześniej. Ta rozbieżność to ...

Każdego kolejnego dnia (w praktyce w każdej kolejnej sekundzie) Słońce jest na ekliptyce już w innej pozycji i zataczany okrąg (tor dobowy ruchu Słońca po niebie) w wyniku ruchu ekliptyki leży w nieco innej płaszczyźnie. Poniższa animacja podsumowuje zmianę położenia Słońca na niebie w Polsce w ciągu roku w dniach przesileń i równonocy. Tak wygląda orbita Ziemi widziana z góry (kolor pomarańczowy) i jej rozbieżność w porównaniu z teoretyczną orbitą kołową (biały okrąg) oraz położeniem osi obrotu Ziemi. Rozrzut w minimalnej (maksymalnej) odległości Ziemia-Słońce na przestrzeni dziesiątek lat wynosi około 29 tysięcy kilometrów. Ten ruch sprawia, że Słońce w ciągu dnia porusza się po wspomnianym okręgu w płaszczyźnie równoległej do równika niebieskiego (w symulatorze mamy suwak Animation speed, by określić szybkość animacji ruchu słońca po wciśnięciu przycisku Start animation). I tak na równiku ten kąt jest równy 90 stopni, na biegunach 0 stopni, a w Polsce to około 38 stopni, bo u nas szerokość geograficzna to mniej więcej 52 stopnie. Tak, dokładnie tyle ile wynosi nachylenie osi obrotu Ziemi, gdyż ekliptyka jest torem po którym w ciągu roku pozornie porusza się Słońce. Roczny pozorny ruch Słońca po niebie to konsekwencja rzutowania jego aktualnej pozycji na znajdujące się w tle gwiazdozbiory. Za jego pomocą łatwo zwizualizujemy sobie dzienny i roczny ruch Słońca po niebie, a także wyjaśnimy dlaczego dni w grudniu są takie krótkie w Polsce, a długie w Nowej Zelandii. Moment przesilenia zimowego to ten moment w roku, gdy dnia przestaje ubywać, a zaczyna przybywać. Przesilenie to też moment, w którym Słońce w momencie swojej rocznej podróży po ekliptyce osiąga położenie, w którym jest najdalej od równika niebieskiego. I jak to się czasem zwyczajowo mówi, że pod latarnią najciemniej, Ziemia znajduje się blisko Słońca w tym roku, ale jeszcze nie najbliżej.